Қызылорда облысының білім саласы
| | |

Қызылорда облысының білім саласы: 2025 жылдың қорытындысы, тексерулер және мұғалімдер құқығы

Авторы:Дана Медиева

Материалда Қызылорда облысының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаментінің 2025 жылы атқарған жұмыстарына толық шолу жасалады: мектептер мен балабақшалардың аттестациядан өту көрсеткіштері, мұғалімдердің құқығын қорғау, лицензиясыз жұмыс істеген ұйымдар және білім сапасын арттыру бағытындағы өзге де маңызды мәселелер.

Қызылорда облысының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаменті (бұдан әрі – Департамент) өңірдегі білім беру ұйымдарының заң талаптарына сай жұмыс істеуін қадағалайтын негізгі мекеме. 2025 жылы 9 мемлекеттік қызметшіден тұратын шағын ұжым облыс көлемінде ауқымды жұмыстар атқарып, білім сапасын арттыру бағытында бірқатар маңызды шешімдер қабылдады.

Департаменттің 2025 жылғы қызметін бірнеше негізгі бағыттар бойынша тарқатып көрейік.

1. Лицензиялау және құжаттарды апостильдеу

Департамент азаматтар мен заңды тұлғаларға екі негізгі мемлекеттік қызмет көрсетеді.

  • Лицензия беру: 2025 жылы «Е-лицензиялау» жүйесі арқылы 384 өтініш түскен. Нәтижесінде 21 мектеп пен 1 колледжге лицензия немесе оған қосымша берілді. Сонымен қатар, талапқа сай келмеген 2 мектепке бас лицензия, ал 3 мектеп пен 1 колледжге қосымша беруден бас тартылды. 362 білім беру ұйымының құжаттары қайта рәсімделді.
  • Апостиль қою: Шетелге оқуға немесе жұмысқа кететін азаматтардың құжаттарын заңдастыру бойынша 140 өтініш қабылданып, оның 115-іне апостиль қойылды (басым бөлігі Түркия, Оңтүстік Корея және Италия елдеріне арналған).

2. Мемлекеттік аттестаттау: Кімдер сүрінді?

Білім беру ұйымдарының сапасын бағалаудағы ең маңызды көрсеткіш – мемлекеттік аттестаттау. 2025 жылдың қорытындысы білім беру саласында шешілуі тиіс мәселелердің көп екенін көрсетті.

Жоспарланған 145 ұйымның тек 37-сі (25,5%) ғана аттестациядан бірінші реттен сәтті өткен. Ал 108 ұйым (74,5%) талапқа сай болмай шықты.

Балабақшалардағы жағдай:

Тексерілген 97 мектепке дейінгі ұйымның 79-ы (82,3%) аттестатталмады. Нашар нәтиже көрсеткен 9 жекеменшік балабақша реестрден шығарылып, жабылды (олардың қатарында «Ақниет», «Мұстафа», «Бади-Нур KZ», «Диана-П» және т.б. бар).

Оқушылардың білім сапасы:

Аттестаттау аясында 49 мектептің 3696 оқушысынан кешенді тестілеу алынды. Оқушылардың білім сапасы небәрі 39%-ды құрады. Тіпті, 4 мектептің оқушылары шекті деңгейден мүлдем өте алмады (Сырдариядағы №191, Шиелідегі №40, «Жуантөбе» бастауыш мектебі және Қызылордадағы «Аңсар-Кәусар-2020» жеке мектебі).

3. Тексерулер, бұзушылықтар және айыппұлдар

Департамент тарапынан Қызылорда қаласы, Қармақшы ауданы білім бөлімдеріне және облыстық білім басқармасына жоспарлы тексерулер жүргізіліп, көптеген бағыттар бойынша заң бұзушылықтар анықталды. Оларды қалпына келтіруге нақты мерзімдер берілді.

Әкімшілік жазалар мен айыппұлдар:

Жыл ішінде 19 әкімшілік іс қозғалды:

  • Оқушылардың денсаулығына жеңіл зиян келтіргені үшін: Қызылорда қаласындағы №101 мектеп-лицей, «Зияткер» жеке мектебі, «Зерделі бала» орталығы және «Сырғалым» балабақшасының лауазымды тұлғаларына 50 АЕК көлемінде айыппұл салынды.
  • Кадрлық заң бұзушылықтар: Басшыларды немесе педагогтерді жұмысқа қабылдау/босату қағидаларын сақтамағаны үшін 6 мектептің (№181, №247, №190, №24, №36, №193) басшылығы 10 АЕК көлемінде айыппұл төледі.
  • Лицензиясыз жұмыс істеу: Заңсыз білім берген 4 мемлекеттік (№115, №287, №291, №293) және 2 жекеменшік («Зейін», «Baiterek School») мектеп сотқа тартылып, оларға 25-тен 80 АЕК-ке дейін айыппұл салынды.

4. Педагог мәртебесі және мұғалімдерді қорғау

Департамент жанындағы Педагогикалық әдеп жөніндегі кеңес мұғалімдердің құқығын қорғау және әдеп нормаларының сақталуын қадағалау бойынша белсенді жұмыс атқарды. 2025 жылы 28 педагогтің (оның ішінде 5 мектеп директоры) іс-әрекеті қаралды. Негізгі мәселелер – басшы мен ұжым арасындағы түсінбеушіліктер және академиялық адалдық принциптерін бұзу.

Мұғалімдерді артық жұмысқа тарту тиылмай тұр:

«Педагог мәртебесі туралы» заңды бұзып, мұғалімдерді өз міндетіне кірмейтін жұмыстарға жеккен 2 мектеп директорына әкімшілік жаза (ескерту) берілді:

  • Қызылорда қаласындағы №233 мектеп директоры педагогтерді кабинет жөндеуге тартқан.
  • Сырдария ауданындағы №174 мектеп директоры мұғалімдерді аула көгалдандыруға жеккен.

Кеңес жұмысының нәтижесінде жыл соңына қарай ұстаздардан түсетін шағымдар азайған. Сонымен қатар, ауылдық олимпиадаларда академиялық адалдықты сақтау бойынша қатаң тапсырмалар берілді.

5. Қоғаммен байланыс және құрылымдық өзгерістер

  • Ашықтық: 2025 жылы Департаментке 245 өтініш түсіп, олардың барлығы заң аясында қаралды немесе құзыретті органдарға жолданды. Әлеуметтік желілер арқылы ата-аналар мен педагогтердің сұрақтарына тұрақты түрде жауап беріліп отырды.
  • Оңтайландыру: Департаменттің ұсынысымен өңірдегі колледждер бейініне қарай сәйкестендірілді. Мысалы, агротехникалық колледж политехникалық болып, ал политехникалық колледж IT колледжі болып қайта құрылды. Бұл кадр дайындау сапасын арттыруға бағытталған қадам.
  • Қаржыландыру: 2025 жылға бөлінген 114 408,8 мың теңге көлеміндегі бюджет қаражаты 100% толық әрі мақсатты игерілді.
Қызылорда облысының білім саласы

Қызылорда облысының білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаментінің 2025 жылғы есебі өңірдегі білім сапасын арттыру, заңсыздықтармен күресу және мұғалімдердің мәртебесін қорғау бағытында ымырасыз күрес жүріп жатқанын көрсетеді. Әсіресе, мектептер мен балабақшалардың басым бөлігінің аттестациядан өте алмауы – білім беру ұйымдарының басшылары үшін үлкен сигнал. Департамент 2026 жылы да осы бағыттағы қатаң бақылау мен әдістемелік көмек көрсету жұмыстарын жалғастырмақ.