мектептерді мемлекеттік аттестаттау
|

Қазақстан мектептері мемлекеттік аттестаттауға қалай дайындалуы керек?

Авторы:Дана Медиева

Мемлекеттік аттестаттау — кез келген білім беру ұйымының өміріндегі ең жауапты кезеңдердің бірі. Бұл мектептің Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына (МЖМБС) қатаң сәйкестікте жұмыс істейтінін және оқытудың жоғары сапасын қамтамасыз ететінін растауға арналған кешенді тексеріс.

Тексеру комиссиясы ең алдымен неге назар аударатынын, директордың ұжымды дайындауды қалай дұрыс ұйымдастыруы керектігін және тексерістен сәтті өту үшін қандай құжаттар жинау қажеттігін егжей-тегжейлі талдап көрелік.

Мемлекеттік аттестаттау кезінде не тексеріледі?

Мемлекеттік аттестаттау барысында мектеп қызметінің кең ауқымды бағыттары бағаланады. Комиссияның негізгі назары келесі аспектілерге аударылады:

  • Оқу жоспарлары мен білім беру бағдарламалары. Инспекторлар ең алдымен жұмыс оқу жоспарларын (ЖОЖ) және сабақ кестелерін тексереді. Оларды басшылық бекітуі және МЖМБС талаптары мен үлгілік оқу жоспарларына (ҮОЖ) қатаң сәйкес келуі тиіс. Пәндерді іс жүзінде меңгеру де бекітілген үлгілік бағдарламалар аясында жүргізілуі керек.
  • Тәрбие жұмысы және сабақтан тыс іс-әрекет. Оқушылардың танымдық белсенділігі ғана емес, сонымен қатар рухани-адамгершілік, азаматтық-патриоттық, эстетикалық және дене тәрбиесі бағаланады. Мектеп балалардың бойына жалпыадамзаттық құндылықтарды сіңіріп, ұлттық дәстүрлермен таныстыруы тиіс. Сабақтан тыс іс-әрекет (секциялар, үйірмелер) әртүрлі болуы және бала дамуының түрлі салаларын қамтуы керек.
  • Инклюзивті білім беру. Егер мектепте ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар (ЕБҚ) балалар оқитын болса, комиссия жекелендірілген тәсілдің, түзету қолдауының болуын және мұндай оқушылардың сапалы білім алу құқықтарының сақталуын тексереді.
  • Бейіндік оқыту және таңдау курстары. Оқу жоспарының вариативті компоненті жоғары сынып оқушыларының жеке қызығушылықтарын ескеретін факультативтер мен курстар арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Сондай-ақ, «Тіршілік қауіпсіздігі негіздері» (ТҚН) және «Жол жүру ережелері» (ЖЖЕ) сияқты міндетті курстардың өткізілуі қатаң бақыланады.
  • Біліктілік талаптары мен жағдайлары. Мектеп материалдық-техникалық базаның, педагогтердің біліктілік деңгейінің, сондай-ақ санитариялық және өртке қарсы жағдайлардың осы деңгейдегі білім беру ұйымдарына қойылатын нормаларға сәйкестігін құжатпен растауға міндетті.

Басшыларға ұсынымдар: дайындық процесін қалай құруға болады

Аттестаттауға дайындық педагогикалық ұжым үшін күйзеліске айналмауы керек. Процесс бірқалыпты өтуі үшін басшы келесі алгоритмді ұстанғаны жөн:

  1. 1-қадам: Бағдарлау кеңесін өткізіңіз. Ұжымды жинап, қызметкерлерді ҚР Оқу-ағарту министрлігінің өзекті бұйрықтарымен және бағалау критерийлерімен таныстырыңыз. Педагогтер өздеріне қандай талаптар қойылатынын түсінуі керек.
  2. 2-қадам: Өкілеттіктерді табыстаңыз. Қажетті құжаттар тізбесін анықтап, оқу ісі меңгерушілері мен педагогтер арасында жауапкершілік аймақтарын бөліңіз. Бас үйлестірушіні — аттестаттау комиссиясы үшін негізгі байланыс тұлғасы болатын адамды тағайындаңыз. Бұл тексерушілерді қажетті қызметкерді іздеуден босатады және байланысты жеделдетеді.
  3. 3-қадам: Цифрлық мұрағат жасаңыз. Барлық сұратылған материалдарды нақты және қисынды папкалар құрылымы бар бірыңғай цифрлық қоймаға жинаңыз. Сонымен қатар, «тірі» мөрлер мен қолтаңбалар талап етілетін жерлерде құжаттардың қағаз нұсқаларын дайындаңыз. Ең дұрысы, қаржылық және есеп беру құжаттарын бүкіл оқу жылы бойы жоспарлы түрде жаңартып отыру қажет.
  4. 4-қадам: Өткен тәжірибені талдаңыз. Алдыңғы жылдардағы ішкі және сыртқы бақылау нәтижелерін көтеріңіз. Бұрын қандай ескертулер жасалғанын және олардың қалай жойылғанын қарап шығыңыз. Оң динамиканы көрсету мектеп үшін үлкен артықшылық болады.
  5. 5-қадам: Команданың қатысуын қамтамасыз етіңіз. Аттестаттау күндері барлық негізгі қызметкерлер жұмыс орындарында болуы тиіс. Егер біреу дәлелді себеппен болмаса, оның міндеттері мен барлық қажетті құжаттар алдын ала құзыретті алмастырушыға (дублерге) берілуі керек.

Чек-парақ: аттестаттауға арналған құжаттардың үлгілік тізбесі

Дайындыққа ыңғайлы болуы үшін біз талап етілетін құжаттар тізімін мектеп қызметінің негізгі бағыттары бойынша бөлдік.

1. Стратегиялық және жылдық жоспарлау (МЖМБС мақсаттарына сәйкестігі)
  • Мектептің бекітілген жылдық жұмыс жоспарлары (соңғы 5 жыл үшін).
  • Жұмыс тиімділігі туралы аналитикалық есептер (SWOT-талдау, үлгерім статистикасы).
  • Оқыту мерзімдері мен каникул уақыты сақталған жылдық оқу графиктері (мөрмен расталған).
2. Оқу-тәрбие процесі және жүктеме
  • Инвариантты және вариативті компоненттер бойынша жұмыс оқу жоспарлары (ЖОЖ).
  • Сабақтардың, факультативтердің, үйірмелер мен секциялардың кестелері.
  • Сыныптарды кіші топтарға бөлу туралы мәліметтер (қажет болған жағдайда).
  • Сабақ жоспарлары мен үй тапсырмаларының үлгілері (оларды орындауға арналған нормативтік уақытты көрсете отырып).
  • Үлгерім журналдары (Kundelik.kz сияқты электрондық жүйелерден алынған көшірмелер немесе қағаз нұсқалары).
  • Цифрлық білім беру ресурстарын пайдалану туралы мәліметтер.
3. Білім алушылардың білімі мен жетістіктерін бағалау
  • Қорытынды аттестаттау хаттамалары.
  • Бағалары бар жиынтық ведомостар (15 және 16-қосымшаларға сәйкес нысандар).
  • Бейнесабақтар (әдетте, әдістемені көрсету үшін әр пәннен бір сабақтан).
  • Оқушылардың олимпиадалар мен байқауларға қатысу нәтижелері, дипломдары мен сертификаттары.
4. Тәрбие жұмысы
  • Тәрбие жұмысының жоспарлары.
  • Өткізілген іс-шаралар туралы есептер (оның ішінде фотоесептер және БАҚ/әлеуметтік желілердегі жарияланымдар).
5. Инклюзивті білім беру (ЕБҚ ескеру)
  • Ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған жеке оқу бағдарламалары мен жоспарлары.
  • ПМПК (Психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация) қорытындылары.
  • Мамандардың (педагог-ассистенттердің, дефектологтардың, психологтардың) түзету және бейімдеу жұмыстары туралы есептері.
6. Біліктілік, қауіпсіздік және база
  • Педагогикалық құрамның біліктілігін арттыру туралы дипломдары мен сертификаттары.
  • Материалдық-техникалық базаны (МТБ) тексеру актілері.
  • Санитариялық-эпидемиологиялық және өрт сөндіру қызметтерінің қолданыстағы қорытындылары.

Мемлекеттік аттестаттаудан сәтті өту — бүкіл команданың жүйелі жұмысының заңды нәтижесі. Нақты жоспарлау, құжаттамадағы тәртіп және нормативтік базаны білу мектебіңізге білім беру мекемесінің жоғары мәртебесін растауға көмектеседі.